Jeżeli mowa o przykładach polskiego modernizmu - myśli kierują się w stronę Gdyni. To w tym mieście mamy okazję przejść się modernistycznym szlakiem. Nie dziwi więc, że gdyńskie Śródmieście uznano za Pomnik Historii.
21 kwietnia 2015 roku odbyła się uroczystość odsłonięcia tablicy upamiętniającej nadanie Śródmieściu Gdyni tytułu Pomnika Historii. Z tej okazji miasto odwiedził sam Prezydent RP - Bronisław Komorowski. Tym samym zabudowa gdyńska wstąpiła do elitarnego grona 60 zabytków o takim statusie.
Chwilę tę poprzedziły wieloletnie przygotowania, które zapoczątkowano w 2005 r. W roku 2006 Prezydent Gdyni wystąpił do Wojewody Pomorskiego o wpisanie Śródmieścia do wojewódzkiego rejestru zabytków, decyzja w tej sprawie została wydana 21 września 2007 r. Pięć lat później opracowana została dokumentacja zgłoszenia zabytku do uznania za pomnik historii, odpowiedzialni byli za nią: Marek Stępa, Robert Hirsch, Jakub Lewicki, Maria Jolanta Sołtysik, Anna Orchowska-Smolińska, Alina Limańska, Aleksandra Narczewska i Tomasz Błyskosz. Wniosek Prezydenta Gdyni został skierowany do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. We wrześniu 2013 r. do Gdyni przybyła komisja Narodowego Instytutu Dziedzictwa w Warszawie. W maju kolejnego roku Krajowa Rada Ochrony Zabytków przy Ministrze pozytywnie rozpatrzyła gdyńską kandydaturę. Gdy zakończono już prawie wszystkie procedury, czekano na uznanie przez Prezydenta RP, które nastąpiło w formie Rozporządzenia z 23 lutego 2015 r. i opublikowano je w Dzienniku Ustaw 16 marca 2015 r.
Przyznając tytuł Pomnika Historii w przypadku Gdyni myślałem, że tu nie chodzi o przeszłość, tylko o teraźniejszość i o przyszłość. Na zabytki można patrzeć jak na źródło dumy minionej, wspominać dawne świetności i wielkości. To jest zrozumiałe i potrzebne. Ale można też na nie patrzeć jak na zaczyn działań na rzecz współczesnej wielkości Polski, traktować jak wyzwanie i zachętę by realizować polskie marzenie - mówił Bronisław Komorowski.
W czasie uroczystości odsłonięcia tablicy Prezydent Gdyni odznaczył medalem Civitas E Mari - tym, którzy odważnie realizują marzenia cztery osoby, które wpisały się w historię Gdyni albo, ściślej mówiąc, w jej zarys architektoniczny i zabytkowy. Wyróżnieni to:
- Joanna Stankiewicz-Kiełbińska - współwłaścicielka jednej z najstarszych kamienic modernistycznych w Gdyni, z jej inicjatywy w bramie kamienicy powstała ogólnodostępna wystawa poświęcona historii budynku;
- Marian Kwapiński - wieloletni Wojewódzki Konserwator Zabytków w Gdańsku, który dokonał wpisania Śródmieścia Gdyni do rejestru zabytków na wniosek władz Gdyni, współpracował m.in. przy adaptacji Dworca Morskiego na Muzeum Emigracji;
- Krzysztof Koczyk - inicjator powstania i współzałożyciel Stowarzyszenia Zabytkowa Gdynia;
- Waldemar Affelt - konserwator zabytków, naukowiec i pedagog, współzałożyciel i Prezes Stowarzyszenia Zabytkowa Gdynia.
Pamiątkową tablicę umieszczono na fasadzie Urzędu Miasta (od strony ul. Świętojańskiej), w miejscu, gdzie symbolicznie zaczyna się obszar Pomnika Historii.
Fot. Sandra Wojewska
